Godine 1942. profesor sa Harvarda riješio je debatu: magija nije neophodna za ubijanje, jer je vjera dovoljna. Do početka četrdesetih godina prošlog vijeka, medicinska zajednica je slučajeve iznenadne smrti nakon rituala ili kletvi tretirala sa neskrivenim skepticizmom.
Antropološki izvještaji iz Australije, Okeanije i Afrike dokumentovali su čudan fenomen: fizički zdravi odrasli muškarci koji su prošli obred protjerivanja ili ritualno pokazivanje koštanim vrhom počeli su da se gase. Odbijali su hranu, prestajali da govore, ležali licem nadole i umirali u roku od tri do pet dana bez znakova infekcije, trovanja ili povrede.
Američki fiziolog Volter Bredford Kenon, profesor na Medicinskom fakultetu Harvard, objavio je 1942. godine rad pod nazivom „Vudu smrt“. Kenon je dokazao da je mozak sposoban da pokrene kaskadu biohemijskih reakcija koje fizički zaustavljaju srce. Nije bio ritual taj koji je ubio, već fiziološka interpretacija rituala od strane nervnog sistema. Ovo je bio prvi put da je vjera prevedena na jezik instrumenata, a sujeverje u dijagnozu.
Kenon, jedan od osnivača eksperimentalne fiziologije koji je skovao termin „homeostaza“, nije vjerovao u magiju, ali jeste vjerovao u podatke. Proučavajući modele akutnog stresa kod sisara, došao je do zaključka koji je promijenio medicinu: psihološko stanje ne samo da prati fiziologiju, ono je pokreće. Ako je mozak uvjeren u neizbježnost smrti, tijelo prestaje da se opire. Nervni sistem ne pravi razliku između napada predatora i društvenog odbacivanja; za njega su oba signala identična – život je u opasnosti.
More Read
Kod hronične percepcije prijetnje bez mogućnosti bekstva, simpatički sistem se iscrpljuje. Kada ta osoba prođe kroz obred izgnanstva, mozak prima signal da više nije dio grupe i da je smrt neizbježna. Srce ubrzava, krvni sudovi se sužavaju, a mozak suzbija varenje i imunitet. Kenon je otkrio da, kada simpatički sistem više ne može da održi napetost, parasimpatički dio se naglo i panično uključuje kako bi „zakočio“ tijelo, što dovodi do fatalnog srčanog zastoja ili fibrilacije.
Njegov rad otvorio je put proučavanju psihogenih aritmija i sindroma iznenadne smrti usljed stresa. Devedesetih godina, neuroimidžing je potvrdio ove nalaze otkrivši hiperaktivaciju amigdale kod ljudi koji doživljavaju socijalnu izolaciju.
Danas se „vudu smrt“ naziva „psihogenom smrću“ ili nocebo efektom, ali fiziologija ostaje ista. Medicina je prepoznala da način razmišljanja o sopstvenom kraju može postati komanda organima, a Kenon je bio prvi koji je taj mehanizam stavio pod mikroskop, piše Stil.
