Ako se kao kriterijum uzme savezna država iz koje je predsjednički kandidat ušao u trku, odnosno gdje je imao političku bazu i prebivalište, istorija predsjedničkih izbora u Sjedinjenim Američkim Državama otkriva zanimljiv paradoks. Zemlja koja se često predstavlja kao simbol demokratske jednakosti i jednakih šansi zapravo je najveći dio svoje političke istorije gradila na veoma uskom krugu saveznih država.
Svega 19 od ukupno 50 država dale su predsjednika po ovom kriterijumu, dok čak 31 savezna država nikada nije bila odskočna daska za budućeg stanara Bijele kuće.
Najveći politički uticaj imao je Njujork, koji je bio baza za osam predsjednika, među kojima su Martin Van Bjuren, Teodor Ruzvelt, Frenklin D. Ruzvelt i Donald Tramp. Slijede Virdžinija i Ohajo sa po pet predsjednika, dok je Masačusets dao četvoricu.
Teksas, Tenesi i Ilinois takođe spadaju među političke centre iz kojih su u Bijelu kuću stigla po trojica predsjednika. Iz Ilinoisa su, između ostalih, krenuli Abraham Linkoln i Barak Obama, dok je Teksas bio politička baza Lindona Džonsona i Džordža V. Buša.
Ovakva raspodjela pokazuje da predsjedničke izbore u SAD nikada nije određivala samo veličina države ili broj stanovnika. Presudnu ulogu decenijama su imali politički centri u kojima su građene stranačke mreže, stvarane nacionalne političke ličnosti i koncentrisana finansijska i institucionalna moć.
Zbog toga se često dešava da pojedini predsjednici budu vezani za drugu državu od one u kojoj su rođeni. Tako je Uliksiz S. Grant u predsjedničku trku ušao iz Ilinoisa, iako je rođen u Ohaju, dok je Džordž V. Buš političku karijeru izgradio u Teksasu, a ne u Konektikatu gdje je rođen. Donald Tramp je 2016. godine nastupio kao kandidat iz Njujorka, dok je na izborima 2020. i 2024. njegova zvanična politička baza bila Florida.
Istovremeno, čak 31 savezna država nikada nije dala predsjednika po ovom kriterijumu. Na tom spisku nalaze se Arizona, Kolorado, Nevada, Oregon, Vašington, Minesota, Viskonsin, Montana, Vajoming i brojne druge države koje učestvuju u izboru predsjednika, ali iz kojih nikada nije potekao pobjednički kandidat.
More Read
Istoričari ovakvu koncentraciju političke moći objašnjavaju činjenicom da su prve američke kolonije i države na istočnoj obali decenijama predstavljale političko, ekonomsko i administrativno središte zemlje. Kasnije su se toj grupi pridružile države sa snažnim partijskim organizacijama i velikim finansijskim uticajem, poput Njujorka i Teksasa.
Zanimljivo je da ni ogromna populacija nije garancija političke dominacije. Tek promjenom prebivališta Donalda Trampa Florida je dobila predsjednika po ovom kriterijumu, dok su mnoge druge velike i uticajne države i dalje bez svog predstavnika koji je upravo iz njih krenuo u pobjedničku predsjedničku kampanju.
Ova statistika ne govori samo o geografiji američkih izbora. Ona pokazuje koliko je politička moć kroz istoriju bila koncentrisana u malom broju saveznih država, otvarajući pitanje koliko su politički uticaj i mogućnost dolaska do najviše funkcije zaista ravnomjerno raspoređeni u zemlji koja se smatra jednom od najstarijih modernih demokratija.
