Artritis palca, u medicini poznat i kao rizartroza ili osteoartritis bazalnog zgloba palca, je hronično, degenerativno oboljenje koje nastaje usljed trošenja i propadanja hrskavice na samom korijenu palca ruke.
Riječ je o zglobu koji spaja prvu kost došaplja sa jednom od sitnih kostiju ručja – karpometakarpalni zglob. Budući da nam ovaj specifični zglob omogućava da pravimo pokret opozicije – da palcem dodirnemo ostale prste, hvatamo predmete, otvaramo tegle, pišemo… on trpi ogroman pritisak tokom života i zato je jedno od najčešćih mjesta za razvoj artritisa na šaci.
Kako nastaje artritis palca?
Artritis palca javlja se u zglobu na dnu palca kada se hrskavica u zglobu istroši i kosti počnu da se taru jedna o drugu. To stanje može da dovede do otoka, bola i ukočenosti u zahvaćenom zglobu, u dnu palca i obično se javlja nakon 50. godine, i to češće kod žena. Artritis palca može da bude bolan, a različiti tretmani i tehnike mogu da smanje simptome i poboljšaju funkciju zgloba. Ljekari ovaj problem nazivaju „artritis bazalnog palca“ ili „artritis bazalnog zgloba palca“.
Zglob palca je drugo najčešće mjesto na kojem se artritis javlja na šaci. Statistika iz 2017. godine bilježi da oko 15 odsto populacije, starije od 30 godina, pati od artritisa palca.
U tipičnom zglobu, hrskavica pokriva krajeve suprotnih kostiju i zadatak joj je da amortizuje dodir dvije kosti, sprečavajući bilo kakvo trenje tokom kretanja. Kod ljudi sa artritisom palca, hrskavica je istrošena. Bez ove barijere između njih, dvije kosti se “taru” jedna uz drugu, tada se stvara trenje i oštećuje zglob, uzrokujući bol, upalu i druge simptome.
Koji simptomi ukazuju na artritis palca?
More Read
Prvi simptom artritisa palca obično je bol u dnu palca. Javlja se kada osoba uhvati ili uštine predmet ili koristi palac da primijeni silu. Simptomi mogu da budu različiti po težini. U početku su blagi i zatim kreću da se pogoršavaju tokom vremena, posebno ukoliko se stanje ne liječi. Problem se obično razvija postepeno, a prvi znaci su:
Bol na korijenu palca: Bol se u početku javlja tokom aktivnosti koje zahtijevaju čvrst hvat ili pritisak (okretanje ključa u bravi, otvaranje tegle, držanje olovke, zakopčavanje dugmadi). Kasnije bol može da postane prisutan i u stanju mirovanja ili tokom noći.
Gubitak snage: Primijetićete da vam stvari ispadaju iz ruku i da nemate dovoljno snage da uštinete ili stisnete neki predmet.
Otok i ukočenost: Baza palca može da postane otečena, topla na dodir i ukočena, naročito ujutru nakon buđenja.
Deformitet (izraslina): Kako hrskavica nestaje, kosti počinju da se taru jedna o drugu, što dovodi do stvaranja koštanih izraslina – osteofita. Zbog toga baza palca može da dobije karakterističan „kvrgav” izgled.
Praksa pokazuje da će do svoje 85. godine oko polovina svih žena i jedna četvrtina svih muškaraca iskusiti simptome osteoartritisa u rukama. Američka Fondacija za artritis navodi da povreda takođe može da prouzrokuje da čovjek razvije artritis palca. Čak i ako osoba dobije efikasan tretman, veća je vjerovatnoća da će povrijeđeni zglobovi razviti osteoartritis tokom vremena. Najčešće povrede koje dovode do osteoartritisa su prelomi i dislokacije – povrede zgloba kada se zglobne strukture izmjeste iz fiziološkog položaja. Infekcije zglobova takođe mogu da uzrokuju da osoba razvije artritis palca.
Kako se liječi rizartroza?
Ozbiljnost simptoma artritisa palca pomaže da se planira najbolji pristup liječenju. Artritis je progresivna bolest koja vremenom može da se pogorša. Nijedan lijek ne može da uspori napredovanje artritisa u palcu, ali može da pomogne u ublažavanju bolova i drugih povezanih simptoma.
Uobičajeni, nehirurški lijekovi za liječenje osteoartritisa su:
Nesteroidni antiinflamatorni lijekovi (NSAIL). Ovi lijekovi mogu da smanjuju upalu i bol.
Kontrairitansi: Ovi lijekovi sadrže sastojke koji iritiraju nervne završetke osobe, što može da uzrokuje da bolna područja budu hladna, topla ili da svrbe. Oni mogu da skrenu pažnju od stvarnog bola, a najčešće se koriste:
kapsaicin
mentol
lidokain.
Kortikosteroidi: Ovi antiinflamatorni lijekovi mogu da pomognu u smanjenju upale oko zgloba palca kako bi se smanjili simptomi artritisa palca. Pacijent takođe može da dobije injekcije steroida u zahvaćeni zglob.
Analgetici: Ovi lijekovi pomažu u ublažavanju bolova – prije svega acetaminofen i opioidi.
Ljekari takođe mogu da prepišu injekcije steroida kako bi pomogli u smanjenju upale i drugih simptoma artritisa palca. Ovaj tretman može da bude efikasan samo kod ljudi koji imaju blage simptome.
Od kućnih lijekova koji mogu da ublaže stanje i poboljšaju funkciju palca, izdvajaju se tretmani i tehnike njege kao što su vježbe za jačanje mišića oko palca, nošenje nosača/proteza za palac i zglob, izbjegavanje aktivnosti koje vrše pritisak na palac, prenosi eKlinika.
